ضایعات

ضایعات؛ موادی بازیافت پذیر هستند که رها شده‌اند. اتومبیل‌ها، صنایع ساختمانی و مواد دور ریخته شده؛ همه و همه بخش‌هایی قابل بازیافت دارند. برخلاف زباله‌ها، ضایعات ارزش پولی قابل توجهی دارند. به ویژه ضایعات فلزی و ضایعات آهن.

ضایعات آهن

فرآیند

ضایعات آهن و فلزی علاوه بر محیط‌های صنعتی؛ در نواحی مسکونی هم یافت می‌شوند؛ و معمولاً بازیافتی‌ها با اطلاعیه‌ای که عنوان می‌کند قصد جمع‌آوری آهن قراضه و به درد نخور را دارند؛ دست به جمع‌آوری ضایعات آهن و فلزی می‌زنند.

ضایعات اغلب پس از جمع‌آوری در یک «محیط باز حیاط مانند»؛ انبار می‌شوند. این حیاط ها که می‌توان آن‌ها را «انبارهای ضایعات» نامید، بسته به محل، ممکن است قبل از فرآیند بازیافت به افراد علاقه‌مند اجازه‌ی خرید قطعات مورد نیازشان را بدهد. به این معنی که شاید در میان قطعات انبار شده، چیزی وجود داشته باشد که به کار آید. البته این امر در مورد انبارهای بزرگ و با ظرفیت بالا بسیار کم دیده می‌شود. همچنین لازم است ذکر شود که فروش ضایعات آهن و غیر آهنی بر اساس کیلو (وزن) صورت می‌گیرد اما عملکرد قطعه (مثلاً اگر موتور ماشین باشد) در قیمت تأثیر می‌گذارد. باید افزود به این علت که حجم ضایعات آهن قراضه ها در انبارها بسیار بالاست و احتمال حادثه در اثر کند و کاو وجود دارد؛ معمولاً انبارهایی که اجازه‌ی ورود افراد را می‌دهند در ابتدا تعهدی دریافت می‌کنند و مسئولیت هرگونه حادثه را به مشتری (شخصی که می‌خواهد انبار را بگردد و شی‌ء مورد نظرش را بیابد) واگذار می‌کنند.

برخلاف «انبارهای ضایعات»؛ «انبارهای آهن قراضه» همه چیز را بر اساس وزن می‌فروشند. برای یک انبار آهن قراضه، ارزش هر قطعه، چیزی است که کوره‌ی ذوب برای آن می‌پردازد، نه عملکرد آن. در نتیجه به‌طور معمول اگر یک انبار ضایعات نتواند قطعه‌ای را بالاتر از قیمت آهن موجود در آن (به علت کارکردش) بفروشد آن را به انبار آهن قراضه منتقل می‌کند تا قطعه را به قیمت وزنش بفروشد. اگر قطعه‌ای متشکل از فلزاتی گوناگون باشد می‌توان آن را ارزان‌تر خریداری کرد؛ زیرا مدیران یک انبار دوست ندارند کارگرانشان را به جدا کردن فلزات مختلف یک قطعه بگمارند.

منابع

قیمت ضایعات آهن بسته به مکان و زمان بسیار متغیر است. قیمت معمولاً به‌طور مستقیم و از طریق مذاکره بین خریدار و فروشنده و به‌طور غیرمستقیم به وسیله‌ی اینترنت تنظیم می‌شود. قیمتی که در وب‌سایت‌ها دیده می‌شود لزوماً قیمت بازار و انبارهای ضایعات آهن و آهن قراضه نیست (قیمت بازار با قیمت تخمین زده‌ شده تفاوت دارد). علت این امر عدم به‌روزرسانی مداوم وب‌سایت‌ها است.

در ایالات متحده امریکا تعداد انگشت‌شماری از نشریات مثل American Metal Market نرخ ضایعات آهن و فلزی را منتشر می‌کنند. سایر نشریات غیر آمریکایی مثل The Steel Index هم قیمت‌های خود را بر اساس بازار امریکا تنظیم می‌کنند. علت این امر این است که در سال‌های اخیر، قیمت ضایعات آهن و آهن قراضه در بازارهای جهانی نقشی مهم بازی می‌کند.

جدا کردن ضایعات آهن و فلزی، از غیر فلزات امری مهم در به دست آوردن درآمد بیشتر است. به این منظور از آهن‌رباهای بزرگ برای جداسازی استفاده می‌شود. زمانی که فلزی به آهن‌ربا بچسبد، یا آهن است و یا فولاد؛ اگرچه قیمت فلزات غیر آهنی کمتر از فلزات آهنی است اما حجم بازیافت آن‌ها بسیار بیشتر است؛ و باقی مانده ها فلزات غیر آهنی مثل مس، آلومینیوم و برنج هستند. پر واضح است که این فلزات قیمتی بالاتر از آهن و فولاد دارند اما باید توجه داشت که در حجمی کمتر میان بازیافتی‌ها وجود دارند. همچنین نوسان قیمت فلزات غیر آهنی بسیار زیاد است و بازیافت کنندگان باید قیمت‌های روز را بررسی کنند.

مخاطرات

در صنعت ضایعات فلزی، مخاطرات فراوانی وجود دارد. این امر به علت امکان وجود فلزات با خواص رادیواکتیو است که می‌تواند منجر به مرگ، صدمه و آسیب‌های محیط‌زیستی شود. دو حادثه یک در هند ودیگری در برزیل شاهد این مدعا هستند. مواد سمی مانند آزبست یا موادی مانند بریلیوم، کادمیوم و جیوه می‌توانند برای کارکنان و محیطی که در آن قرار دارند خطرات بی‌شماری ایجاد کنند.

علاوه بر این بسیاری از وسایل موجود در انبارهای ضایعات خطرناک هستند. این وسایل غول‌پیکر در ابعادی وسیع و با نیروی بالا در صورت بی‌دقتی و اشتباهات انسانی و غیره می‌توانند زمینه‌ساز حوادث باشند.

مزایای بازیافت

طبق گفته‌های «آژانس حفاظت محیط‌زیست ایالات متحده آمریکا» بازیافت؛ می‌تواند اثرات شگفت‌انگیزی در سلامت محیط‌زیست بگذارد. استفاده از بازیافت آهن به جای آهن خام می‌تواند نتایج زیر را به همراه داشته باشد:

  • صرفه‌جویی 70 درصدی در انرژی؛
  • صرفه‌جویی90 درصدی در استفاده از مواد خام؛
  • 86 درصد آلودگیِ کمترِ هوا؛
  • 40 درصد صرفه‌جویی در مصرف منابع آبی؛
  • 76 درصد کاهش آلودگیِ منابع آب؛
  • 97 درصد صرفه‌جویی در استفاده از منابع.

هر تن فولاد؛ که از آهن قراضه بازیافت می‌شود می‌تواند:

  • 1115 کیلوگرم در مصرف آهن صرفه‌جویی کند؛
  • 625 کیلوگرم زغال سنگ صرفه‌جویی کند و
  • 53 کیلوگرم سنگ آهک حفظ شود.

این ارقام برای سایر فلزات (فلزات غیر آهنی) به شرح زیر است:

  • 95 درصد صرفه‌جویی آلومینیوم؛
  • 85 درصد صرفه‌جویی مس؛
  • 65 درصد صرفه‌جویی سرب؛
  • 60 درصد صرفه‌جویی روی.

صنعت بازیافت فلزات

صنعت بازیافت فلزات، طیف وسیعی از فلزات را در بر می‌گیرند. این فلزات شامل آهن (ISS)، سرب، آلومینیوم، مس، فولاد ضد زنگ و روی است. به طور کلی دو دسته فلز وجود دارند. فلزات آهنی و فلزات غیر آهنی. واضح است که فلز حاوی آهن، آهنی و فاقد آهن؛ غیر آهنی نامیده می‌شوند.

آهن قراضه

  • متداول‌ترین فلزات غیر آهنی عبارت‌اند از مس، برنج، آلومینیوم، روی، منیزیم، قلع، نیکل و سرب همچنین می‌توان برای فلزات آهنی؛ فلزات گران‌بها را مثال زد.
  • فلزات گران‌بها مثل طلا، نقره و مشتقات پلاتین می‌باشند.
  • فلزات آهنی دیگر می‌توانند حاوی عناصر نادری مثل کبالت، جیوه، تیتانیوم، تنگستن، آرسنیک، بریلیوم، بیسموت، سریم، کادمیوم، نیوبیم، ایندیم، گالیم، ژرمانیوم، لیتیوم، سلنیوم، تانتالم، تلوریوم، وانادیم و زیرکونیوم. باشند. برخی از این فلزات دارای خصوصیات رادیواکتیو هستند. این خصیصه‌ی رادیواکتیوی ممکن است به‌طور طبیعی یا مصنوعی ایجاد شده باشد. اقدامات هسته‌ای، پزشکی و تحقیقاتی می‌تواند منجر به ایجاد خاصیت رادیواکتیوی در فلزات شود.

دستورالعمل و آیین‌نامه‌ی OSHA برای کنترل ایمنی در روند بازیافت؛ بایستی رعایت شود.

منافع اقتصادی بازیافت فلزات

چیزی که بسیاری از مردم نمی‌دانند این است که بسیاری از ضایعات آهن و فلزی در گوشه گوشه‌ی کشور، می‌تواند نقداً خریداری شود. پس به این «حرکت سبز» بپیوندید.

فلزات موجود در صنایع ساختمانی، صنعتی و غیره را می‌توان در اختیار انبارهای بازیافت ضایعات قرار داد و پول نقد دریافت کرد. در کنار صاحبان صنایع که حجم وسیعی از ضایعات فلز را در اختیار دارند، بی‌خانمانان (معادل نمکی‌ها در ایران) می‌توانند آهن‌آلاتی که می‌یابند را به این مکان‌ها ببرند و بفروشند.


بازیافتی‌ها: منظور افراد یا شرکت هایی هستند که به محله ها و غیره می روند تا مواد بازیافتی خریداری کنند (SCRAPPER)

«محیط باز حیاط مانند»: در انگلیسی a wrecking yard , a scrapyard, junkyard, or breaker’s yard

«انبارهای آهن قراضه»: wrecking yard انبار ضایعات (چه آهن قراضه چه ماشین و درب و پنجره) و scrapyard انبار آهن قراضه ترجمه شده است.